Czy dziecko może być świadkiem w sprawie o rozwód?

Kiedy sąd podzieli majątek nierówno?
3 czerwca 2016
Show all

Czy dziecko może być świadkiem w sprawie o rozwód?

W trakcie procesu rozwodowego niektórzy małżonkowie uważają, że „wszystkie chwyty są dozwolone”, jeśli tylko w ten sposób można wygrać postępowanie i uzyskać korzystny dla siebie wyrok rozwodowy, dlatego zdarza się, że na świadków w procesie rozwodowym powoływane są wspólne małoletnie dzieci stron, bo kto jak nie one mają najlepszą wiedzę o tym jak wyglądało małżeństwo stron i codzienne życie małżonków ze sobą.

Pomijając oczywiście kwestię czy angażowanie dziecka w proces rozwodowy rodziców jest na pewno dobrym pomysłem, pamiętać należy, iż dziecko nie zawsze może być świadkiem, o czym stanowią przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z przepisami wskazanej powyżej ustawy, małoletnie dzieci mogą być świadkami w postępowaniach w sprawach małżeńskich po ukończeniu trzynastego roku życia, jednakże w stosunku do zstępnych stron takiego postępowania, a więc dzieci rozwodzących się małżonków, granica wieku została znacznie wyżej przesunięta, gdyż dzieci mogą być świadkami w sprawie swoich rodziców dopiero po ukończeniu siedemnastu lat.

Powyższe oznacza zatem, że na świadka w procesie rozwodowym można powołać również dziecko niespokrewnione ze stronami, np. sąsiada lub dzieci rodzeństwa małżonków i w takim przypadku dzieci te mogą zeznawać, gdy ukończyły trzynaście lat, jeśli natomiast na świadka ma być powołane dziecko małżonków, wówczas sąd dopuści dowód z zeznań takiego świadka, jeśli dziecko będzie mieć powyżej siedemnastu lat. Uzasadnieniem wskazanego uregulowania i nie dopuszczanie do występowania w charakterze świadków zstępnych stron mających poniżej siedemnastego roku życia jest ochrona małoletnich przed negatywnymi skutkami przesłuchań w sprawach małżeńskich.

Zdarza się, że podczas postępowania rozwodowego poruszane są kwestie wręcz drastyczne z pożycia małżonków, które mogłyby niekorzystnie wpłynąć na małoletnich oraz na ich relacje z rodzicami, dlatego ograniczając udział dziecka małżonków w postępowaniu rozwodowym ustawodawca ma na celu zminimalizowanie ewentualnych negatywnych następstw występowania dziecka w sądzie w sprawie rozwodowej swoich rodziców.

Dziecko występujące w sądzie jako świadek zawsze będzie musiało wybrać, opowiedzieć się za jednym z rodziców, co niestety może znacznie pogorszyć jego relacje z drugim rodzicem, które trudno będzie odbudować bo wypowiedzianych słów cofnąć nie można, dlatego w żadnym wypadku dziecka nie należy „zmuszać” do składania zeznań czy oczekiwać, że zajmie postawę zgodną z postawą jednego z rodziców, dziecko bowiem też przeżywa na swój sposób rozwód rodziców, więc występowanie w roli świadka w trakcie takiego postępowania powinno być jego świadomą i dobrowolną decyzją.

Zakaz przesłuchiwania w charakterze świadków osób małoletnich zawarty w przytoczonym przepisie ma charakter bezwzględny i ustawodawca nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków, nigdy więc świadkami nie będą mogły być osoby, które nie osiągną przewidzianego przepisami wieku. Pamiętać ponadto należy, że wskazane uregulowanie dotyczy również dzieci wspólnie adoptowanych przez małżonków, jak również dzieci pozamałżeńskich pochodzących prawnie od współmałżonków oraz dzieci jednego z małżonków, które zostały przysposobione przez drugiego małżonka. Od przesłuchania w charakterze świadka odróżnić natomiast należy wysłuchanie dziecka np. w sprawie powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej. Takie wysłuchanie obywa się poza salą sądową i dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, ustawodawca zrezygnował zatem w tym przypadku z ustalenia jednoznacznej granicy wieku po której osiągnięciu dziecko mogłoby zostać wysłuchane, gdyż wysłuchanie zależy od indywidualnych predyspozycji dziecka.

Pamiętać ponadto należy, że tak jak każdemu innemu świadkowi, także dziecku, jako osobie spokrewnionej ze stronami postępowania w którym ma zeznawać, służy prawo odmowy składnia zeznań, bez żadnych konsekwencji. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego wprost bowiem stanowią, że prawo do odmowy zeznań w charakterze świadka służy małżonkom stron, ich wstępnym, np. rodzicom, zstępnym, np. dzieciom, rodzeństwu oraz powinowatym w tej samej linii lub stopniu, jak również osobom pozostającym ze stronami w stosunku przysposobienia.

Odmowa składnia zeznań jest jednak możliwa tylko na rozprawie, jeśli więc dziecko dostanie wezwanie do sądu w celu przesłuchania go jako świadka, to nawet jeżeli ma zamiar odmówić składnia zeznań, w sądzie w wyznaczonym terminie musi się stawić, gdyż za nieusprawiedliwione niestawiennictwo sąd skazuje świadka na grzywnę, a w razie ponownego niestawiennictwa może także zarządzić jego przymusowe sprowadzenie.