Jak uchylić się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku?

Mąż narkoman, alkoholik, hazardzista a rozwód z orzekaniem o winie.
31 lipca 2016
Czy jeśli mam dowody na zdradę żony / męża sąd orzeknie szybciej rozwód z jej / jego winy?
2 października 2016
Show all

ADWOKAT PRAWO SPADKOWE LEGNICA / ZIELONA GÓRA / GŁOGÓW

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego regulującymi kwestie spadkowe, spadkobierca może w ciągu sześciu miesięcy od uzyskania informacji o tytule swego powołania do spadku, złożyć oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. Upływ wskazanego terminu i nie złożenie stosownego oświadczenia skutkować natomiast będzie przyjęciem przez spadkobiercę spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczoną odpowiedzialnością za długi spadkowe.

Powyższe oznacza zatem, że żaden majątek spadkowy nie pozostaje bez właściciela, gdyż jeśli nawet osoba, która jest spadkobiercą nie ma świadomości, że spadek odziedziczyła, to jednak na podstawie przytoczonego przepisu spadek przyjmuje, wchodzi więc w ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Na gruncie obecnych uregulowań automatyczne nabycie spadku z upływem określonego terminu nie jest jednakże tak obciążające dla spadkobiercy jak w poprzednim stanie prawnym, gdy nie złożenie oświadczenia w terminie wiązało się z prostym przyjęciem majątku spadkowego, a więc bez ograniczenia spadkobiercy za długi spadkowe, jednak mimo to zdarza się, że spadkobierca, któremu umknie termin na złożenie oświadczenia, pragnie uchylić się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Spadkobierca, który nie złożył w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu w ciągu którego miał obowiązek wyrazić swą wolę, jeśli nie złożenie oświadczenia w terminie nastąpiło pod wpływem błędu lub groźby.

Uchylenie się od skutków prawnych nie wyrażenia swej woli co do majątku spadkowego z powodu błędu, będzie natomiast możliwe wówczas, gdy błąd dotyczył treści czynności prawnej oraz gdy był istotny. Błędem w takim przypadku będzie więc w szczególności błąd co do tytułu powołania do dziedziczenia, błąd co do osoby spadkodawcy lub co do przedmiotu spadku, np. mylne wyobrażenie lub brak wiedzy o rzeczywistych składnikach majątku spadkowego, jeśli owa niewiedza nie jest efektem braku staranności po stronie spadkobiercy.

Natomiast o istotności błędu decydować będzie ustalenie, czy jeśli spadkobierca miałby prawidłowe wyobrażenie i wiedzę o wszystkich okolicznościach dotyczących majątku spadkowego i stanu rzeczy, to czy wówczas złożyłby oświadczenie o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku. Zgodnie natomiast z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt: IV CK 799/04,  „podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (…). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego”. Powyższe potwierdza również nowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego w którym podkreśla się, że o błędzie co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy.

Uchylenie się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku może nastąpić również z powodu groźby, groźba jednakże musi być bezprawna i poważna, a zapowiedź jej spełnienia powinna stwarzać prawdopodobne, realne zagrożenie. Sprowadzenie niebezpieczeństwa może zagrażać tak osobie, jak i majątkowi. W doktrynie podkreśla się natomiast, że groźba będzie prawnie doniosła zarówno wtedy, gdy zagrożenie sprowadzenia niekorzystnych następstw pochodzi od innego spadkobiercy, czyli współspadkobiercy, jak i od osoby trzeciej, która spadkobiercą nie jest.

Zarówno uchylenie się od skutków prawnych z powodu błędu, jak i z powodu groźby, powinno nastąpić przed sądem i spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, bądź czy też go odrzuca. Skuteczność uchylenia się uzależniona jest od zatwierdzenia przez sąd.

Ponieważ przepis stanowiący o możliwości uchylenia się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku nie określa terminu tego uchylenia, a więc nie wyznacza jak długo to uprawnienie przysługuje spadkobiercy, przyjmuje się, że zastosowanie znajdują przepisy ogólne w tym zakresie, przewidujące roczny termin zawity liczony przy błędzie – od jego wykrycia, a przy groźbie – od ustania stanu obawy. Bezskuteczny upływ wskazanego terminu spowoduje wygaśnięcie przysługującego dotychczas spadkobiercy prawa do uchylenia się.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *